داروهای خوراکی بیماری ام اس

فينگوليمود (fingolomod):

این دارو با نام تجارتي Gilenyaاولین داروی خوراکی است که برای جلوگیری از حمله و پیشرفت بیماری ام اس مورد تایید سازمان غذا و داروی امریکا قرار گرفته است. فینگولیمود در بیماران مبتلا به ام اس که سیر حمله ای دارند مورد استفاده قرار می گیرد.

این دارو با اثر بر روي لنفوسيت‌ها مانع مهاجرت آنها از غدد لنفاوی و ورود آنها به مغز و نخاع می شود و از این طریق سبب كاستن از حملات بيماري مي‌شود. فینگولیمود تا 54درصد سبب جلوگیری از حمله جدید و تا30 درصد مانع پیشرفت ناتوانی بیماران شده است. در مقایسه این دارو با آونکس دیده شده که فینگولیمود 52 درصد بیشتر از آونکس مانع بروز حمله جدید و در همین حدود پلاک جدید در  MRIشده است. اين دارو بصورت كپسول‌هاي خوراكي 0.5 میلیگرم روزانه یک نوبت مصرف می شود.

با توجه به عوارض احتمالی این دارو، مراقبت های خاصی را قبل از شروع و در طی مصرف دارو باید انجام داد از جمله:

1.        ثبت نوار قلب قبل از شروع دارو و مراقبت قلبی و فشار خون تا 6-24 ساعت بعد از شروع دارو

2.        معاینه چشم پزشکی در ابتدا و سپس بصورت دوره ای

3.        آزمایش گلبولهای خون و کارکرد کبدی

4.        بررسی از لحاظ آبله مرغان. اگر کسی قبلاً واکسن آبله مرغان را نزده باشد یا به آن مبتلا نشده باشد و آنتی بادی ضد آن را در خون نداشته باشد باید ابتدا واکسن آبله مرغان را تزریق کند.

عوارض دارو:

شايع‌ترين عوارض اين دارو سردرد، آنفلوانزا، اسهال، كمردرد، سرفه و افزايش آنزيم‌هاي كبدي بوده است. در صورت بروز تب و علایم عفونی و یا بی نظمی قلبی باید سریعاً به پزشک معالج مراجعه کرد. عارضه كمتر شايع اما مهم اين دارو ايجاد بي‌نظمي و كندي ضربان قلب، عارضه چشمي و اختلال عملكرد و تنفسي و عفونت بوده است. اين دارو را در زمان بارداري نمي‌توان مصرف كرد.

تری فلونامید (Triflunamide):

این دارو خوراکی با نام تجارتی Aubagio  در سال 2012 برای درمان بیماران مبتلا به ام اس با سیر حمله ای مورد تایید سازمان غذا و داروی امریکا قرار گرفت. تری فلونامید با مهار سلولهای ایمنی سبب مهار بیماری ام اس می شود. تری فلونامید تا حدود 32 درصد سبب کاستن از حمله جدید می شود. این دارو بصورت قرص های 7 و 14 میلیگرمی یک بار در روز تجویز می شود. دارو را می توان همراه با غذا یا با شکم خالی مصرف کرد.

عوارض دارو:

شایعترین عوارض دارو اسهال، عوارض کبدی، تهوع، آنفلانزا و ریزش مو است. با توجه به عوارض احتمالی انجام دوره ای آزمایش گلبولهای خونی و کارکرد کبدی و کلیوی و ثبت فشار خون ضروری است. در صورت بروز علایم تهوع، استفراغ، درد شکم، بی اشتهایی، خستگی، زردی پوست و چشم و تیرگی ادرار به باید پزشک معالج مراجعه کرد. مصرف این دارو در بیماران باردار ممنوع است لذا خانمهای متاهل باید از روش های جلوگیری از بارداری مناسب استفاده کنند و قبل از شروع دارو آزمایش بارداری داده شود. بعلاوه تا دو سال بعد از قطع دارو نیز بهتر است بارداری صورت نگیرد. مصرف این دارو در مردانی که قصد داشتن فرزند را دارند نیز توصیه نمی شود و آنان نیز باید در طی مصرف دارو از روش های مناسب جلوگیری استفاده کنند.

دی متیل فومارات (Dimethyl Fumarate):

این دارو با نام تجارتی Tecfideraدر سال 2013 برای درمان بیماران مبتلا به ام اس با سیر حمله ای مورد تایید سازمان غذا و داروی امریکا قرار گرفت. این دارو علاوه بر اثرات مهار سلولهای ایمنی، اثرات ضد اکسیدان نیز دارد که می تواند سبب محافظت بیشتر سلولهای عصبی مغز و نخاع شود.

            فومارات تا 49درصد از احتمال بروز حمله جدید و تا 38درصد از پیشرفت ناتوانی بیمار می کاهد. این دارو به صورت کپسول های ژلاتینی 120 و 240میلیگرمی برای مصرف دو بار در روز عرضه شده است. در هفته اول مقدار 120 میلیگرمی هر 12 ساعت مصرف می شود وسپس به نوع 240 میلیگرم هر 12 ساعت تبدیل می شود. دارو را می توان همراه غذا میل کرد با اینکار از شدت برافروختگی ناشی از دارو کاسته می شود.

عوارض دارو:

شایعترین عوارض دارو برافروختگی و عوارض گوارشی شامل اسهال، تهوع و درد سر دل است. دارو ممکن است سبب کاهش تعداد گلبول های سفید شود.

درمان‌ حمله یا عود بيماري ام اس:

متيل‌پردنيزولون: متيل‌پردنيزولون از دسته داروهاي ضد التهابي كورتيكوستروئيدي است كه در حملات حاد بروز علائم عصبي بكار مي‌رود. گاهي اوقات بجاي متيل‌پردنيزولون از داروهاي مشابه آن مثل دگزامتازون و يا دارويي بنام ACTH استفاده مي‌شود. اين داروها را در مقادير زياد كه اصطلاحاً پالس‌ گفته مي‌شود از راه وريدي به مدت 5 تا 10 روز تزريق مي‌كنند. گاهي اوقات بعد از اتمام اين دوره 5 تا 10 روزه تا يك ماه نيز پردنيزولون خوراكي داده مي‌شود كه بتدريج آن هم قطع مي‌شود.

   در مواقع مصرف اين داروها براي كاستن از عوارض دارو بايد برخي نكات را مد نظر داشت. اين داروها سبب تحريك اشتها مي‌شوند، در نتيجه مي‌توانند سبب افزايش وزن و چاقي گردند؛ در حاليكه چاقی براي بيمار ام اس مضر است. بعلاوه طي مدت مصرف دارو ممكن است آب در بدن تجمع يافته و در سبب ورم دست و پا و افزايش فشارخون شود. لذا بايد در مقدار مواد غذايي كه مصرف مي‌كند دقت نموده تا مقدار كالري مصرفي زيادتر يا كمتر از حد مورد نياز نباشد. از طرفي بايد در طي مدت مصرف دارو، غذاها كم‌نمك باشند تا تجمع آب در بدن كمتر شده و مانع افزايش فشارخون شود. اين داروها مي‌توانند سبب افزايش قندخون نيز بشوند پس بايد در مصرف موادقندي دقت بيشتري كرده و زياده مصرف نشود. بهتر است از ميوه‌جات و سبزيجات بیشتر استفاده شود بخصوص ميوه‌هايي كه داراي پتاسيم بيشتري هستند مثل سيب، زرد‌آلو، موز و گوجه فرنگی مفيد هستند. از ديگر عوارض دارو ايجاد سوءهاضمه و دل‌درد است كه براي اجتناب از آن بهتر است دارو بعد از غذا مصرف شود.

   اين داروها كه اصطلاحاً كورتن ناميده مي‌شوند سبب سركوب سيستم ايمني بدن مي‌شوند در نتيجه مقاومت بدن در مقابل عفونت‌ها كاهش مي‌يابد. لذا اگر علائمي از بيماري عفوني مثل گلودرد، تب، سرفه، سوزش ادرار پيدا شد بايد به پزشك معالج مراجعه کند. بعلاوه بايد از كسانيكه بيماري‌هاي واگير مثل آبله مرغان و سرخك و سرخجه دارند دوري كنند. افراد خانواده نبايد از واكسن خوراكي فلج اطفال استفاده كنند زيرا ويروس از راه مدفوع دفع شده و مي‌تواند سبب بيماري در فرد مصرف کننده کورتن گردد. اگر سابقه سل داشته‌ است حتما پزشك معالج را مطلع نمايد.

   اين داروها بويژه اگر مدت طولاني مصرف شوند مي‌توانند سبب بروز عوارض پوستي بصورت جوش و پف‌ آلوده شدن صورت و همينطور سوءهاضمه، عصبانيت، بي‌قراري، بي‌خوابي و سردرد شوند كه اكثراً نياز به اقدامي نداشته و با قطع دارو برطرف مي‌شود.

 در صورت بروز سردرد، تغييرات شديد خلقي، تاري‌ديد، سياه رنگ شدن مدفوع، درد لگن و ساير مفاصل، پرنوشي و پرادراري، شكم درد بايد به پزشك معالج اطلاع داد.

پلاسمافرز: در مواردیکه حمله عصبی بیماری ام اس شدید بوده و علیرغم درمان پالس با متیل پردنیزولون بهبودی حاصل نشود یا سیر پیشرفت ادامه یابد می توان از روش درمانی تعویض پلاسما استفاده کرد. در این روش خون بیمار را گرفته و پس از جداسازی پلاسمای آن مجدداً خون به بدن بیمار برگشت داده می شود.

داروهاي تزریقی پیشگیری از عود بيماري ام اس:

براي كاهش حملات بيماري و جلوگيري از پيشرفت بيماري و ناتواني از داروهاي مختلفي استفاده مي‌شود. از آنجائيكه حداكثر فعاليت التهابي و حملات در سالهاي اول بيماري است لذا بهتراست پس از تشخيص قطعي بيماري، درمان‌هاي تغيير دهنده سير بيماري شروع شوند. نوع درمان بر حسب نوع سير پيشرفت بيماري انتخاب مي‌شود. درمان‌هايي كه تا بحال اثربخشی آنها به اثبات رسيده و مورد تائيد قرار گرفته اند شامل درمانهای تزریقی (انواع انترفرون بتا، گلاتيرامر، ناتاليزوماب و متيوكسا‌نترون) و درمانهای خوراکی ( فینگولیمود، تری فلونامید و فومارات) می باشد.

درمانهای تزریقی:

انترفرون بتا:

در موارديكه بيماري ام اس بصورت حملات عود و بهبود باشد؛ از تركيبات انترفرون بتا استفاده مي‌شود. اين داروها سبب كاهش حملات بين 30 الي 50 درصد

مي‌شوند.

   اين داروها با دخالت در سيستم ايمني بدن موجب مهارنسبي تهاجم سيستم ايمني بدن بر عليه دستگاه عصبي مي‌شوند اما اين تاثير تا زماني است كه دارو مصرف شود. لذا در كساني كه اين داروها سبب كاهش حملات در آنها شده باشد دارو را بايد مرتب استفاده كنند. مهمترين مشكل كاربردي اين داروها گراني و عدم تحمل عوارض آنها مي‌باشد.

   عوارض دارو: در هفته‌هاي اول شروع دارو بعد از تزريق اين دارو ممكن است حالت شبيه سرماخوردگي مثل آبريزش از بيني، احساس لرز، احساس خستگي و ضعف و درد عضلاني، بي‌اشتهائي، حالت گيجي و منگي ايجاد شود كه معمولاً گذرا بوده، و بتدريج رفع مي‌شوند. مصرف ايبوپروفن و یا سایر مسکن ها قبل از تزريق سبب كاهش علائم مي‌شود. از عوارض شايع ديگر تورم و قرمزي در محل تزريق است لذا بهتر است محل تزريق جابجا شود.

از عوارض مهم اينترفرون‌ها عارضه كبدي آنها مي‌باشد. در 37 درصد مواد افزايش آنزيم‌هاي كبدي بدنبال درمان با اينترفرون ديده مي‌شود. اين افزايش آنزيم‌ها اكثراً مختصر و گذرا است و بتدریج برطرف می شود. احتمال افزايش آنزيم‌هاي كبدي در مردان، افراد الكلي، چاق و مصرف همزمان داروهاي با عارضه كبدي مثل  استامينوفن بيشتر است. اكثر اوقات افزایش آنزیم ها ظرف چند ماه بصورت خودبخودي يا با كاستن از مقدار اينترفرون به حد طبيعي برمي‌گردد. بنابراين براي پيگيري انجام آزمايشات دوره‌اي عملكرد كبدي و گلبول‌هاي خوني توصيه مي‌شود.

ندرتاً ممكن است حالات اضطراب، افسردگي، تحريك‌پذيري، اختلال خواب و كاهش تمركز حواس، درد سينه، تنگي نفس، طپش قلب، احساس گرگرفتگي، تاري ديد، بثورات جلدي، تورم دست و پا، تورم غدد لنفاوي و تكرر ادرار پيدا شود كه بايد در صورت بروز اين حالات به پزشك معالج اطلاع داده شود.

اين داروها را در زمان حاملگي و شيردهي نبايد مصرف كرد و اگر بیمار حامله شد يا قصد حامله شدن دارد بايد به پزشك معالج اطلاع دهد.

انترفرون بتا انواع مختلفي دارد كه ميزان تاثير و عوارض جانبي آنها نسبتاً مشابه هم است اما نحوه مصرف آنها متفاوت است. تركيبات انترفرون موجود شامل موارد زير است:

انترفرون بتا-آ1: كه بنام‌هاي تجارتي آونكس (سیناوکس، تولید در ایران)  و ربيف (رسیژن، تولید در ایران) در کشور موجود است. آونكس را هفته‌اي يك بار در داخل عضلات بزرگ (باسن، ران، بازو) و ريبف را هفته‌اي سه مرتبه زير پوست تزريق مي‌كنند.

انترفرون بتا-ب1: كه بنام‌هاي تجارتي بتاسرون و اکستاویا (Betaseron , Extavia)  و زیفرون (تولید در ایران) موجود است. اين داروها را يك روز در ميان زير پوست تزريق مي‌كنند.

اين داروها را بايد در جاي خنگ نگهداري كرد و پس از مخلوط كردن با ماده حلال بايد ظرف 6 ساعت تزريق شوند.

 

 

گلاتيرامر (glatiramer):

اين دارو كه با نام تجارتي كوپاكسون (copaxone) وارد بازار شده است از دسته داروهاي اینترفرون نيست اما از طريق مداخله در سیستم ایمنی بدن همانند تركيبات انترفرون تا حدود 30 درصد سبب كاهش سرعت پيشرفت بيماري و تعداد حملات مي‌شود. مقايسه گلاتيرامات با اينترفرون‌هاي مختلف نتايج نسبتاً يكساني را در جلوگيري از پيشرفت بيماري داشته است.

   عوارض دارو: پس از تزريق اين دارو نيز ممكن است حساسيت و قرمزي در محل تزريق، آبريزش از بيني، درد عضلات، لرزش و افزايش وزن ايجاد شود. از عوارض ديگری كه در صورت بروز بايد به پزشك معالج اطلاع داده شود بروز درد سينه، تپش قلب، تنگي نفس، تاري ديد و سردرد است. اين دارو را نيز در زمان حاملگي و شيردهي نمي‌توان مصرف كرد. گر چه نسبت به اينترفرون‌ها ممنوعيت كمتري در بارداري دارد. اين دارو را هر روز در زير پوست تزريق مي‌كنند و همانند اينترفرون‌ها از قيمت بالائي برخوردار است.

 

 

ناتاليزوماب (Natalizamab):

با نام تجارتي (tysabri) از دسته آنتي‌بادي‌هاي منوكلونال است که برای درمان ام اس با عود و بهبود مورد تائيد قرار گرفته است. اين دارو

كه بصورت تزريق وريدي ماهيانه استفاده مي‌شود سبب كاهش حملات بيماري در 54-83% و مانع تشكيل پلاك جديد در MRI در 83% می شود.

عوارض دارو: اين دارو بعلت عارضه نادر اما وخيم عفونت مغزي ناشي از ويروس JCVتنها در مواردیکه روش های دیگر درمانی بی اثر باشد مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

از عوارض ديگر درمان با اين دارو افزايش استعداد به عفونت‌ها، خستگي، واكنش‌هاي حساسيتي، ملانوم، گلو درد و احتقان سينوس‌ها و ورم اندام‌ها مي‌باشد. در كسانيكه واكنش حساسيتي به دارو داشه باشند يا دچار عارضه PMLشوند لازم است دارو قطع شود. لذا اگر بيمار دچار علايمي مثل خارش، كهير، مشكل تنفسي، درد سينه، سرگيجه، خس‌خس سينه، لرز و تهوع ‌شود بايد پزشك معالج را مطلع نمايد.

 

 

ميتوكسانترون:

اين دارو براي موارد ام اس با سير عود و بهبود مقاوم به درمان با اينترفرون‌ها و گلوتيرامر و يا عدم تحمل اين دارو‌ها توصيه شده است. بعلاوه در موارد ام اس با سير پيشرونده ثانويه نيز اين دارو توصيه شده است.

   اين دارو بصورت تزريقي وريدي هر سه ماه يك بار تجويز مي‌شود اما بعلت افزايش خطر عوارض دارويي با افزايش دفعات تزريق دارو که مهمترين آنها عوارض قلبي و خوني است، اين دارو از 12 جلسه بيشتر توصيه نمي‌كنند.

چه روش‌هاي درماني برای ام اس وجود دارد؟

گر چه هنوز درمان قطعي براي بيماري ام اس پيدا نشده است اما روش‌هاي متعددي براي كاهش سرعت پيشرفت بيماري و همين‌طور فروكش سريع‌تر هر حمله و كاستن از ناتواني‌ها و علائم آزاردهنده وجود دارد. بعلاوه در حال حاضر تحقيقات وسيعي براي دستيابي به روش‌هاي موثرتر درماني وجود دارد و به نظر مي‌رسد در سال‌هاي آينده درمان‌‌هاي جديدتري كشف شود. در حال حاضر روش‌هاي درماني اين بيماري را مي‌توان به چند دسته تقسيم كرد.

 

درمان‌هايي كه در حملات عود بيماري بكار مي‌‌روند:

1. متيل‌پردنيزولون
2. ACTH
3. تعویض پلاسما (پلاسما فرز)

 

درمان‌هايي كه سرعت پيشرفت بيماري را كم مي‌كنند:

• داروهاي تزريقي:

1. انواع انترفرون بتا ( آونکس، بتافرون، ربیف)
2. گلاتیرامر (کوپاکسون) Copaxone)
3. ناتالیزوماب (تای سابری) (Tysabri)
4. میتوکسانترون (نووانترون) (Novantrone)
5. آلمتوزوماب (لمترادا) (Lemtrada)

 

• داروهاي خوراكي:

1. فينگوليمد (جيلينيا) (Gilenya)
2. تري فلوناميد (آباجيو) (Aubagio)
3. دي متيل فومارات (تكفيدرا) (Tecfidera)

درمان‌هائيكه سبب تخفيف علائم بيماري مي‌شوند:

تشخيص بيماري ام اس چگونه است؟

اساس تشخيص بيماري ام اس بر پايه علائم باليني و سابقه حملات است كه توسط پزشك مجرب و آشنا به بيماري
ام اس داده می شود. پزشك با معاينه عصبي آسيب در قسمت‌هاي مختلف دستگاه عصبي را تشخیص مي دهد. علاوه بر اين روش‌هاي كمكي براي تائيد تشخيص وجود دارد كه با كمك آنها مي‌توان وجود بيماري را به اثبات رسانيد.

ام آر آی: از مهمترين اين روش‌هاي كمك تشخيصي تصويربرداري مغناطيسي يا همان ام آر آي از مغز و نخاع است. ام آر آي روش نسبتاً بي‌ضرري است كه با آن از نواحي مختلف مغز و نخاع تصاوير متعددي برداشته مي‌شود. در اين تصويربرداري نواحي تخريب شده غلاف ميلين بصورت نواحي سفيد رنگي ديده مي‌شود كه اصطلاحاً به آن پلاك مي‌گويند.

   در بيماري ام اس تعداد زيادي از اين پلاك‌ها را مي‌توان در مغز و گاهي اوقات در نخاع مشاهده كرد. در 95 درصد بيماران اين پلاك‌ها را در ام آر آی می توان ديد اما اولاً در 5 درصد از بيماران به ويژه در ابتداي شروع بيماري ممكن است اين پلاك‌ها ديده نشود و ثانياً در بسياري از بيماري‌هاي ديگر نيز تصاوير مشابه پلاك در ام آر آی مغز آنها ديده مي‌شود.  حتي در افراد مسن، با سابقه فشارخون بالا بدون وجود بيماري مغزي ممكن است تصاوير مشابهي ديده شود. لذا تفسير ام آر آی بايد در كنار علائم و معاينات بيمار و توسط پزشك متخصص داده شود.

   براي انجام تصويربرداري ام آر آی بيمار بايد حدود 45-30 دقيقه بر روي تختي بدون حركت دراز بكشد. اين تخت در داخل لوله‌اي كه در وسط دستگاه ام آر آی است حركت مي‌كند تا تصويربرداري انجام شود.

   بيمار بايد بداند كه اين روش تصويربرداري بي‌ضرر است و جاي نگراني ندارد ولي بعلت ايجاد ميدان قوي مغناطيسي كسانيكه پيس‌مكر (باطري قلبي) دارند يا تركش و هر گونه جسم فلزي ديگري در مغز داشته باشند نمي‌توانند از اين روش تصويربرداري استفاده كنند.

مایع نخاع: از روش‌هاي ديگر كمك تشخيصي اندازه‌گيري آنتي‌كورهاي موجود در مايع مغزي نخاعي است. همانطوري كه قبلاً نيز گفته در بيماري ام اس سيستم ايمني بر عليه غلاف ميلين فعال شده و موادي بنام آنتي‌كور را بر ضد اين غلاف توليد مي‌كند. در اين بيماري سيستم ايمني بدن مقدار زيادي آنتي‌كور بر ضد غلاف ميلين توليد مي‌کند و در نتيجه مقدار آن در مايع مغزي نخاعي بيشتر از حد طبيعي مي‌شود. اندازه‌گيري مقدار آنتي‌كور موجود در مايع مغزي نخاعي به تاييد تشخيص كمك مي‌كند.

پتانسیل برانگیخته: روش ديگر كمك تشخيصي، اندازه‌گيري سرعت هدايت اعصاب بينايي است. گرفتاري عصب بينايي از محل‌هاي شايع درگيري در بيماي ام اس است. در اين روش بيماري در جلوي تلويزيون مي‌نشيند و به تصوير جدولي سياه و سفيدي كه از آن پخش مي‌شود نگاه مي‌كند. اين تصاوير سبب تحريك عصب بينايي شده كه در نهايت به منطقه مسئول بينايي در پس سر مي‌رسد. اگر عصب بينايي دچار آسيب شده باشد سرعت هدايت در مسير عصب بينايي آهسته مي‌شود و با اندازه‌گيري سرعت انتقال پيام‌هاي بينایي از چشم به مغز، به آسيب عصب بينائي مي‌توان پي برد.

چه عواملي سبب بدتر شدن بيماري ام اس مي‌شوند؟

با توجه به ماهيت عود و بهبودي بيماري ام اس و تقارن پيدا كردن دوره‌هاي عود با برخي وقايع، در نگاه اول به نظر مي‌رسد عوامل بسياري در ايجاد حملات جديد و يا بدتر شدن آن نقش دارند. از جمله موارديكه به تشديد بيماري ام اس متهم شده‌اند هيجانات روحي، سیگار، عفونت‌ها، فعاليت شديد، خستگي مفرط، ضربات جسمي و جراحي هستند.

   بين افزايش درجه حرارت بدن و تشديد علائم بيماري رابطه ای مشخص وجود دارد. در گرما علائم بيماري بيشتر مي‌شود، اما اين بدتر شدن موقتي است و با كاهش درجه حرارت بدن برطرف مي‌شود.

   بين بيماري‌هاي عفوني تب‌دار بويژه بيماري‌هاي ويروسي و بدتر شدن بيماري نيز به نظر مي‌رسد رابطه وجود داشته باشد، با بروز بيماري‌هاي تب‌دار نيز علائم بيماري ممكن است شعله‌ور شود.

آيا بیمار ام اس مي‌تواند حامله و بچه‌دار شود؟

از آنجاییکه بیماری ام اس بیشتر در سنین فعال و باروری فرد رخ می دهد لذا یکی از دقدقه های مهم بیماران و خانواده ها مسئله ازدواج، بارداری و شیردهی است. در این زمینه باید چند نکته را یاد آوری کرد.

1. بايد بدانيم بيماري ام اس يك بيماري ارثي نيست. بسياري از بيماران نگران بروز بيماري در فرزندانشان هستند. اما احتمال بروز بيماري در فرزندان پدر يا مادر مبتلا به ام اس بسيار پايين و در حدود 5-3 درصد است. البته اگر تعداد افراد مبتلا به ام اس در خويشاوندان زياد باشد و يا والدين هر دو به بيماري ام اس مبتلا باشند احتمال از 5 درصد بيشتر مي‌شود.

2. بايد بدانيم بيماري ام اس گر چه مي‌تواند از قدرت و تمايلات جنسي بكاهد اما سبب نازائي نمي‌شود. بيمار مبتلا به ام اس مي‌تواند همانند ساير افراد جامعه حامله شده و زايمان نمايد. بعلاوه بيماي ام اس خطري براي جنين ندارد مگر اينكه دارويي مصرف شود و آن دارو براي جنين مضر باشد. در اين مواقع بايد قبل از حامله شدن با پزشك معالج مشورت شود و در صورت بروز حاملگي بايد بلافاصله به پزشك معالج اطلاع داده شود.

3. بيماري ام اس با حامله شدن بدتر نمي‌شود. اوايل گمان مي‌كردند كه حاملگي سبب تشديد بيماري ام اس مي‌شود اما در مطالعات بعدي مشخص شده است كه حاملگي تاثيري در سير بيماري ام اس ندارد. نوع زايمان و بي‌هوشي نيز ارتباطي با بيماري ام اس ندارد و بر حسب لزوم مي‌توان زايمان طبيعي يا سزارين انجام شود و بيماري ام اس تاثيري در اين انتخاب ندارد. در طي حاملگي نمی توان از داروهاي اينترفرون و سركوب كننده ايمني استفاده كرد. در صورت بروز حمله در طی حاملگی می توان از پالس متیل پردنیزولون استفاده کرد.

4. از طرف ديگر ديده شده شير دادن براي مادر و نوزاد هيچكدام ضرري ندارد. البته اين مربوط به خود بيماري ام اس است اما اگر بيمار از دارو استفاده مي‌كند بايد بر حسب نوع دارويي كه مصرف مي‌كند براي شير دادن از پزشك معالج خود كسب تكليف نمايد. برخي از داروهائي كه در درمان بيماري ام اس بكار مي‌روند مي‌تواند وارد شير شده و براي نوزاد مضر باشد.

   اما علاوه بر موارد فوق به نكات ديگري نيز در تشكيل خانواده و بچه‌دار شدن بايد دقت كرد. در تصميم‌گيري براي بچه‌دار شدن باید علاوه بر دوران بارداري و شيردهي به مشكلات مراقبت و تربيت كودك تا رسيدن به خودكفائي نیز توجه داشت. بيماري ام اس بيماري است كه داراي فراز و نشيب است و ممكن است توانائي‌هاي فرد هميشه يكسان نباشد. در اين تصميم‌گيري زوجين بايد به توانائي‌هايشان در همياري و كمك به يكديگر توجه كنند.

آيا مي‌توان از ابتدا سير بيماري را حدس زد؟

حدس دقيق سير بيماري از ابتداي بيماري امكان‌پذير نيست اما برخي موارد به نفع خوش خيم بودن سير بيماري مي‌باشد. از جمله مواردي كه به نفع خوش خيم بودن سير بيماري است تعداد عود كمتر بويژه در طي سال‌هاي اول شروع بيماري است. هر چقدر فاصله بين حملات بيشتر باشد و بعد از هر حمله بهبودي كامل ايجاد شود احتمال بروز ناتواني در سالهاي بعدي نيز كمتر است. در نژاد سفيدپوست اروپائي و آمريكائي احتمال بروز ام اس بيشتر بوده و احتمال ناتواني نيز بيشتر است. قبلاً گمان مي‌شد كه بروز علائم حسي مثل گزگز و سوزن‌سوزن شدن يا بي‌حسي قسمتي از بدن، كاهش بينايي از جمله علائم نشانگر خوش خيم بودن بيماري هستند. بعلاوه گفته می شود که شروع بيماري در سنين جواني و جنسيت مونث نيز از پيش‌اگهي بهتري برخوردار است. اما این مطلب به اثبات نرسیده است. آنچه در حال حاضر بیشتر مطرح است شامل موارد زیر است: 

سير عود و بهبود نسبت به ساير سيرها بهتر است.

علائم ادراري در ابتداي بيماري از نشانگر شدت بيماري است.

بهبودي ناقص از حمله اول و حملات مكرر طي سال اول نيز پيش‌آگهي را بد مي‌كند.

حجم زياد پلاك در MRI در 5 سال اول بيماري شدت بيماري را پیش بینی می کند.

حمله يا عود بيماري چيست؟

در اكثر اوقات بيماري ام اس بصورت حمله اي بروز مي‌كند یعنی بيمار دچار برخي از علائم عصبي مثل دوبيني يا تاري ديد مي‌شود، چند هفته‌اي اين حالات وجود داشته و بتدريج بهبودي پيدا مي‌كند، هر بار كه علامت جديدي ايجاد شود و يا همان علائم قبلي كه بهبودي يافته است، مجدداً بروز كند و بيش از 24 ساعت باقي بماند را يك حمله يا عود مي‌نامند. البته بايد بدانيم كه بسياري از اوقات بدنبال خستگي، گرماي محيط و يا تب برخي از علائم قبلي بطور موقت تشديد پيدا مي‌كند که نشانه يك حمله جديد نيست.

نحوه پيشرفت بيماري چگونه است؟

سير پيشرفت بيماري ام اس در همه يكسان نيست. شدت بيماري نيز از بيماري به بيمار ديگر فرق مي‌كند. لذا بيماران نبايد خودشان را با يكديگر مقايسه كنند. در 15 درصد

از موارد بيماري سیر بسيار خوش خيمی دارد بطوريكه بيمار پس از يك حمله و ابتلاء به برخي از علائم مذكور بهبودي پيدا كرده و بعد از سالها همچنان بدون حمله جديد و يا مشكلي به زندگي طبيعي خود ادامه می دهند. در مقابل فرم‌هاي بدخيم هم وجود دارند كه ظرف مدت كوتاهي ممكن است سبب ناتواني شديد شوند. اما در اكثر موارد (90-85 درصد) سیر بيماري به صورت دوره‌هاي عود و بهبودي است يعني بعد از هر حمله بهبودي كامل حاصل مي‌شود؛ گر چه ممكن است مجدداً بعد از چند ماه يا چند سال همان علائم قبلي و يا علامت جديدی بروز كند. در اكثر موارد بين هر حمله چند سال فاصله وجود دارد؛ اما گاهي اوقات نيز تعداد عودها بيشتر بوده و فاصله حملات كوتاه است مثلاً ممكن است در طي يك سال چند مرتبه دچار عود شود. البته احتمال عود در سال‌هاي اول بيشتر است.

   در برخي از موارد بعد از هر حمله علائم عصبي بطور كامل رفع نمي‌شود و مقداري از مشكلات عصبي ايجاد شده باقي مي‌ماند؛ كه به آن عود و پيشرونده گفته مي‌شود. در اغلب این موارد ابتدا شکل عود و بهبود وجود داشته است و پس از 20-15 سال به شکل عود و پيشرفت تبديل ‌شده است.

   درتعداد اندکی از بيماران سير بيماري بصورت دوره‌هاي عود و بهبودي نيست بلكه علائم بيماري با سيري بسیار آهسته و تدريجي طي چندين سال ايجاد مي‌شود. مثلاً ممكن است بيمار طي چندين سال بتدريج دچار ضعف در پاها شود كه به اين شكل نوع پيشرونده اوليه گفته مي‌شود و در حدود 10 درصد موارد بيماري ام اس را تشكيل مي‌دهد.