علائم بيماري چيست؟

در اكثر موارد بيماري در سنين 40-20 سالگي شروع مي‌شود. علائم بيماري ام اس بسيار متنوع است. علائم بيماري نه تنها از فردي به فرد ديگر فرق مي‌كند بلكه در طول زمان در يك نفر نيز علائم گوناگون بوده و دارای شدت و ضعف متغير مي‌باشد. در بیشتر اوقات یک یا چند تا از علایم زير با هر حمله بيماري پديدار شده و پس از چند هفته يا چند ماه علائم فروكش مي‌كند.

مشكلات بينایي:

• دوبيني: دو بيني يكي از علائم شايع بيماري است كه معمولاً بدنبال عود بيماري ايجاد شده و ممكن است تا چند هفته نيز تداوم داشته باشد. دوبيني در اثر عدم هماهنگي حركت چشم‌ها با یکدیگر ايجاد مي‌شود؛ در نتيجه با بستن يك چشم دوبيني برطرف مي‌شود.
• تاري‌ديد يك چشم: تاري ديد يك چشم همراه با درد كره چشم كه ممكنست طي چند روز به از دست رفتن كامل ديد در آن چشم منجر شود. اين حالت در اثر التهاب عصب بينايي آن چشم پديد مي‌آيد و معمولاً (90درصد) پس از چند هفته بتدريج بهبودي حاصل مي‌شود. به اين علامت نوريت اپتيك (Optic Neuritis)مي‌گويند و از شايع‌ترين آسيب‌هاي بينايي در بيماري ام اس محسوب مي‌ شود.
• اختلال تعادل: اختلال تعادل در پاها و راه رفتن، بطوريكه ممكنست بیمار نتواند بدون كمك راه برود و دچار زمين خوردن مكرر شود. اختلال تعادل در دستها بصورت عدم توانايي انجام دقیق كارهاي دستي مثل نوشتن، باز و بسته كردن دكمه لباس، شانه و مسواك زدن تظاهر مي‌كند. گاهي اوقات بهمراه اختلال تعادل لرزش در دستها ديده مي‌شود. گاهي نيز همراه با اختلال تعادل سرگيجه وجود دارد.

ضعف عضلاني:

• شدت ضعف عضلات دست و پا (اكثراً ضعف پا و كمتر ضعف دست است) همانند ساير علائم از ضعف بسيار خفيف تا ضعف شديد كه قدرت حركت دست و يا پا را نداشته باشد متغير است. معمولاً ظرف چند روز بيمار دچار ضعف عضلاني و كاهش قدرت حركتي در اندام‌ها میشود؛ مثلاً دچار عدم توانايي در راه رفتن بعلت ضعف هر دو پا و يا دچار ضعف دست و پاي يك سمت بدن میشود. گاهی اوقات ضعف عضلاني با سفتي دست و پا همراه می شود.

اختلالات حسي:

• اختلالات حسي بيشتر بصورت احساس گزگز و سوزن‌سوزن شدن در قسمتي از بدن مثل يك نيمه از صورت يا در دست و پاي يك سمت و يا هر دو پا بروز مي‌كند. گاهي نيز احساس درد و گرما و سرما در قسمتي از بدن از دست مي رود. گاهي اوقات اختلال حسي بصورت دردهاي تيركشنده در صورت و يا دست و پا مي‌باشد. گاهي نيز وقتي بيمار سرش را خم مي‌كند احساس برق‌گرفتي در پشت مي‌كند كه ممکن است تا انگشتان دست و پا امتداد یابد. در برخی موارد بيمار از گرفتگی‌هاي دردناك عضلات رنج می برد.

اختلال تكلم:

• اختلال تكلم اكثراً همراه با اختلال تعادل ديده مي‌شود و بصورت تغيير رواني تكلم و كمي نامفهوم شدن كلمات می باشد.

اختلال كنترل ادرار:

• براي ادرار كردن ممكن است لازم باشد بيش از حد معمول زور بزند و يا توانائي كنترل ارادي ادرار كردن را نداشته و ادرار بصورت قطره قطره خارج شود. اكثر اوقات مشكل ادراري بصورت احساس قریب الوقوع و فوري خروج ادرار است. شدت مشکل ادراری معمولاً با شدت ضعف اندامها متناسب است. عفونت ادراری که بویژه در خانمها شایع هم است سبب تشدید مشکل ادراری می شود. در اکثر بیماران مشکل یبوست نیز با مشکل ادراری همزمان وجود دارد.

اختلال قوای جنسي:

• در مراحل پيشرفته بيماري در مردان ممكن است مشكل قوای جنسي ايجاد شود در خانم‌ها مشكل قوای جنسی  کمتر دیده می شود و حتی در مراحل پیشرفته بیماری ممکنست ارگاسم وجود داشته باشد. علت مشکل قوای جنسی تنها بیماری ام اس نیست و در بسیاری از موارد فقدان اعتماد به نفس و ترس از طرد شدن از طرف همسر و افسردگی سبب این مشکل می شود.

خستگي مفرط:

• احساس خستگی در بسیاری از بیماران ام اس وجود دارد و بيمار زودتر از حد معمول دچار خستگي مي‌شود. بيمار از ابتداي صبح حالت خستگي دارد و تا شب بر شدت آن افزوده می شود. بين ميزان‌ احساس خستگي و شدت بيماري ارتباط ضعيفي وجود دارد. علاوه بر شدت بیماری ام اس، اختلال خواب، افسردگی، گرما و رطوبت هوا می توانند سبب تشدید احساس خستگی شود.

حساسيت به گرما:

در اكثر بيماران مبتلا به ام اس گرما سبب تشديد علائم بیماری مي‌شود ولي اين تشديد نشانه بدتر شدن اصل بيماري نيست و با استراحت در محيط خنك بهتر مي‌شوند.

آيا بيماري ام اس واگير است؟

خير، تا بحال دليلي بر واگير بودن بيماري ام اس مشاهده نشده است. همانطوريكه قبلاً نيز ذكر شد احتمال بروز بيماري در ساير اعضاء خانواده كه در تماس دائم با يكديگر هستند خيلي كم است. بعلاوه عامل قابل انتقال از فردي به فرد ديگر نيز پيدا نشده است.

علت بیماری ام اس چیست

علت دقيق بيماري هنوز مشخص نشده است. آنچه تاكنون معلوم شده اين است كه سيستم ايمني بدن بدليل نامعلومي به غلاف ميلين دور زوائد عصبي حمله كرده و سبب تخريب اين غلاف و در نتيجه اختلال در هدايت اطلاعات در رشته‌هاي عصبي مي‌شود. حال چرا سيستم ايمني كه بايد از بدن در مقابل تهاجم عوامل خارجي و ميكروبها محافظت كند، به غلاف ميلين كه جزئي از بدن است حمله مي‌كند، معلوم نيست.

   اين حالت كه سيستم ايمني به اجزاء بدن حمله مي‌كند را اصطلاحاً بيماري خود ايمني مي‌گويند. همين اتفاق در بسياري از بيماري‌هاي ديگر مثل بيماري لوپوس، روماتيسم مفصلي و يا برخي از موراد پركاري تيروئيد نيز رخ مي‌دهد. برخي عوامل خارجي از جمله عفونت‌هاي ويروسي و همين‌طور استعداد ذاتي بدن را در ايجاد اين حالت مؤثر مي‌دانند.

   بسياري از بيماران شروع بيماري را بدنبال تصادف و يا ضربات جسمي و روحي ذكر كرده و آنها را عامل شروع بيماري‌شان قلمداد مي‌كنند. اما مطالعات و تحقيقاتي كه تابحال انجام شده رابطه بين ضربات جسمي و روحي و بروز بيماري ام اس را رد كرده است. آنچه مسلم است اينست كه بيماران مبتلا به ام اس بعلت مشكلات حركتي و اختلال تعادل بيشتر از ساير افراد مستعد زمين خوردن و سانحه ديدن هستند.

   نقش استرس رواني در بروز بيماري ام اس به اثبات نرسيده است اما ديده شده است كه سیر پیشرفت بيماري بعد از استرس رواني بيشتر مي‌شود. استرس‌هاي فيزيكي، تصادف، بيهوشي و بي‌حسي نخاعي نيز تاثيري روي بيماري ندارد.

خوردن روزانه یک سیب برای جلوگیری از افزایش کلسترول

محققین بریتانیایی دریافته اند که مصرف روزانه یک سیب توانسته جلوی 8500 مورد مرگ ناشی از بیماریهای عروقی را در بریتانیا بگیرد. این میزان کاهش مرگ و میر معادل تاثیر مصرف روزانه 40 میلیگرم سیمواستاتین، داروی کاهنده کلسترول، در افراد بالای 50 سال بوده است.

البته باید تاکید کرد که این یافته به معنی جایگزین کردن سیب با داروهای کاهنده کلسترول نیست بلکه تاکیدی بر مصرف روزانه یک سیب برای کمک به پیشگیری و درمان کلسترول بالای خون می باشد.

بیماری ام اس

بيماري ام اس يا اسكلروز متعدد (Multiple Sclerosis) ، يكي از بيماري‌هاي شایع و مهم دستگاه عصبي مركزي است. دستگاه عصبي مركزي یعنی مغز، نخاع و اعصاب بينايي از ميليون‌ها سلول عصبي تشكيل شده است كه به هر كدام از اين سلولهاي عصبي، نرون (Neuron) مي‌گويند. سلول‌هاي عصبي يا نرون‌ها همانند سيم تلفن در يك مركز مخابراتي كه ارتباط نقاط مختلف با يكديگر را فراهم مي‌كند، مسئول هدايت اطلاعات و پيام‌ها از محيط اطراف به مغز و همينطور انتقال دستورات از مغز به ساير اعضاي بدن مي‌باشند.

ادامه نوشته

چه عواملی سبب ابتلاي به بيمارى ام اس می شود

علت بيماري هنوز بدرستي مشخص نشده است لذا قبل از ابتلاء نمي‌توان حدس زد كه چه كسي دچار اين بيماري مي‌شود. اما دیده شده است که وجود برخی عوامل احتمال بروز بیماری را بیشتر می کند.

1-  نقش سن: ابتلاء به اين بيماري اكثراً در سنين بين 20 تا 40 سالگي رخ مي‌دهد اما از ده سالگي تا 55 سالگي احتمال ابتلاء به اين بيماري وجود دارد. هر قدر به دو انتهاي اين طيف سني نزديك شويم احتمال ابتلاء كمتر مي‌شود. قبل از 10 سالگي و بعد از 55 سالگي احتمال ابتلاء بعيد مي‌باشد. سن شروع بيماري در خانم‌ها حدوداً 5 سال زودتر از آقايان است.

2-  نقش عوامل محيطي:

• منطقه جغرافیایی: منطقه جغرافیایی زندگی در احتمال بروز بیماری ام اس مؤثر است. در برخي از نقاط جغرافیایی مثل كانادا و نواحي شمالي اروپا (اسكانديناوي، اسكاتلند، روسيه) و جنوب شرقي استراليا و نيوزلند اين بيماري شايع مي‌باشد. بطوريكه از هر صد هزار نفر حدود 100 نفر به بيماري ام اس مبتلا مي‌باشند. اين مناطق را مناطق پرخطر مي‌گويند. پرخطرترين منطقه مجمع الجزايری بنام orkneyدر شمال اسکاتلند است که از هر صدهزار نفر سيصد نفر به بيماري مبتلا هستند. در مقابل نقاط ديگري مثل آسيا و آفريقا هستند كه شيوع بيماري در آنجا خيلي كمتر است و منطقه كم‌خطر گفته مي‌شود. در اين مناطق از هر صد هزار نفر
•  حدود 15 نفر مبتلا به بيماري وجود دارد. كم‌خطرترين نواحي، مناطق حاشيه خط استوا است كه شيوع بيماري يك نفر در صدهزار نفر است. هر قدر از منطقه استوا به سمت شمال و يا جنوب حركت كنيم شيوع بيماري بيشتر مي‌شود. كشور ايران تقريباً در ميانه اين منطقه قرار دارد. گر چه آمار دقيقي از ميزان شيوع اين بيماري در ايران در دست نمي‌باشد؛ اما به نظر مي‌رسد در ايران شيوع بيماري 15 تا 30 نفر در هر صدهزار نفر باشند.

كسانيكه در سنين قبل از بلوغ از يك منطقه پرخطر به منطقه كم‌خطر نقل مكان مي‌كنند، احتمال بروز بيماري در آنها مشابه منطقه كم‌خطر مي‌شود و همينطور بالعکس اگر قبل از 15 سالگي از منطقه كم‌خطر به منطقه پرخطر نقل مكان كنند احتمال بيماري مشابه منطقه پرخطر مي‌شود. اما اگر نقل مكان بعد از 15 سالگي باشد اين اتفاق رخ نمي‌دهد و احتمال بروز بيماري مشابه منطقه اوليه زندگي مي‌باشد. علت این تأثیر هنوز مشخص نشده است.

• نور خورشید و ویتامین د: يكي از علل احتمالي، ميزان تماس با نور خورشيد قبل از بلوغ است. هر قدر به خط استوا نزديك‌تر مي‌شويم تماس با نور خورشيد و در نتيجه توليد ويتامينDدر بدن تغيير و احتمال بيماري ام اس كمتر مي‌شود. اما اين نظريه هنوز به اثبات نرسيده است.
• سیگار: خطر بيماري ام اس در كسانيكه مصرف مداوم سيگار دارند نسبت به كسانيكه هرگز سيگار نكشيده‌اند بيشتر است. بعلاوه استعمال سيگار سرعت پيشرفت بيماري را بيشتر مي‌كند.

3-  جنسيت: عامل ديگري كه در احتمال بروز بيماري نقش دارد جنس افراد است. شيوع اين بيماري در زنان تقريباً دو برابر مردان (3/2-4/1) است و به دليل نامعلومي میزان بروز آن در خانم‌ها در حال افزايش بوده است.

4-  ژنتيك: گر چه بيماي ام اس يك بيماري ارثي نيست اما در بروز بيماري عامل ژنتيك نقشي هر چند كوچك ايفا مي‌كند. بطوريكه برخي  خصوصيات ژنتيكي كه اصطلاحاً HLAگفته مي‌شود در بيماران مبتلا به ام اس بيشتر از ساير افراد جامعه ديده مي‌شود. بعلاوه در 23-3 درصد از بيماران مبتلا به ام اس يكي ديگر از اعضاء خانواده نيز به بيماري ام اس مبتلا است. خطر بروز ام اس در اقوام درجه يك فرد مبتلا حدود 7 برابر جامعه است. اگر از خويشاوندان درجه يك بدون علامت بيمار ام اس تصويربرداري MRIانجام شود در 15 درصد آنها پلاك ديده مي‌شود اما این دلیل وجود بیماری ام اس در آنها نیست. بيماري ام اس را نمي‌توان يك بيماري ارثي ناميد زيرا حتي در دوقلوهاي كه كاملاً از لحاظ ژنتيكي همسان هستند نيز تنها 39-20 درصد هر دو قل به بيماري مبتلا مي‌شوند و اين احتمال در دوقلوهاي غيرهمسان خيلي كمتر هم مي‌باشد و در حدود 5-3 درصد است.

5-  ويروس ها: يكي ديگر از عوامل مطرح در بروز بيماري عفونت‌هاي ويروسي است. گر چه تا بحال ويروس خاصي كه عامل بيماري باشد شناخته نشده است اما يكي از دلایل شيوع بيشتر بيماري در يك خانواده را تماس مشترك افراد آن خانواده با عوامل محيطي و ويروس‌ها مي‌دانند. يكي از عوامل ويروسي مطرح ويروس هپاتيت ب است. اما هنوز نقش اين ويروس و يا واكسن هپاتيت Bدر ايجاد و تشديد بيماري به اثبات نرسيده است. بعلاوه فايده ثابت شده واكسن هپاتيتB به خطر ثابت نشده و مختصر افزايش احتمال بروز ام اس مي‌چربد. از ويروس‌هاي مطرح ديگر ويروس اپشتاين بار عامل بيماري منونوكلوز عفوني است. احتمال بيماري ام اس بعد از رخداد اين بيماري بيشتر مي‌شود. اما هنوز رابطه علت و معلولی بين اين ويروس و بيماري ام اس به اثبات نرسيده است.

6-  ماه تولد: در بررسی های آماری شیوع بيماري ام اس در متولدين ماه مي (اردیبهشت و خرداد) بيشتر در متولدين ماه نوامبر (آبان و آذر) كمتر بوده است.

ادامه نوشته