داروهاي تزریقی پیشگیری از عود بيماري ام اس:
براي كاهش حملات بيماري و جلوگيري از پيشرفت بيماري و ناتواني از داروهاي مختلفي استفاده ميشود. از آنجائيكه حداكثر فعاليت التهابي و حملات در سالهاي اول بيماري است لذا بهتراست پس از تشخيص قطعي بيماري، درمانهاي تغيير دهنده سير بيماري شروع شوند. نوع درمان بر حسب نوع سير پيشرفت بيماري انتخاب ميشود. درمانهايي كه تا بحال اثربخشی آنها به اثبات رسيده و مورد تائيد قرار گرفته اند شامل درمانهای تزریقی (انواع انترفرون بتا، گلاتيرامر، ناتاليزوماب و متيوكسانترون) و درمانهای خوراکی ( فینگولیمود، تری فلونامید و فومارات) می باشد.
درمانهای تزریقی:
انترفرون بتا:
در موارديكه بيماري ام اس بصورت حملات عود و بهبود باشد؛ از تركيبات انترفرون بتا استفاده ميشود. اين داروها سبب كاهش حملات بين 30 الي 50 درصد
ميشوند.
اين داروها با دخالت در سيستم ايمني بدن موجب مهارنسبي تهاجم سيستم ايمني بدن بر عليه دستگاه عصبي ميشوند اما اين تاثير تا زماني است كه دارو مصرف شود. لذا در كساني كه اين داروها سبب كاهش حملات در آنها شده باشد دارو را بايد مرتب استفاده كنند. مهمترين مشكل كاربردي اين داروها گراني و عدم تحمل عوارض آنها ميباشد.
عوارض دارو: در هفتههاي اول شروع دارو بعد از تزريق اين دارو ممكن است حالت شبيه سرماخوردگي مثل آبريزش از بيني، احساس لرز، احساس خستگي و ضعف و درد عضلاني، بياشتهائي، حالت گيجي و منگي ايجاد شود كه معمولاً گذرا بوده، و بتدريج رفع ميشوند. مصرف ايبوپروفن و یا سایر مسکن ها قبل از تزريق سبب كاهش علائم ميشود. از عوارض شايع ديگر تورم و قرمزي در محل تزريق است لذا بهتر است محل تزريق جابجا شود.
از عوارض مهم اينترفرونها عارضه كبدي آنها ميباشد. در 37 درصد مواد
افزايش آنزيمهاي كبدي بدنبال درمان با اينترفرون ديده ميشود. اين افزايش
آنزيمها اكثراً مختصر و گذرا است و بتدریج برطرف می شود. احتمال افزايش
آنزيمهاي كبدي در مردان، افراد الكلي، چاق و مصرف همزمان داروهاي با عارضه
كبدي مثل استامينوفن بيشتر است. اكثر اوقات افزایش آنزیم ها ظرف چند ماه
بصورت خودبخودي يا با كاستن از مقدار اينترفرون به حد طبيعي برميگردد.
بنابراين براي پيگيري انجام آزمايشات دورهاي عملكرد كبدي و گلبولهاي خوني
توصيه ميشود.
ندرتاً ممكن است حالات اضطراب، افسردگي، تحريكپذيري، اختلال خواب و كاهش تمركز حواس، درد سينه، تنگي نفس، طپش قلب، احساس گرگرفتگي، تاري ديد، بثورات جلدي، تورم دست و پا، تورم غدد لنفاوي و تكرر ادرار پيدا شود كه بايد در صورت بروز اين حالات به پزشك معالج اطلاع داده شود.
اين داروها را در زمان حاملگي و شيردهي نبايد مصرف كرد و اگر بیمار حامله شد يا قصد حامله شدن دارد بايد به پزشك معالج اطلاع دهد.
انترفرون بتا انواع مختلفي دارد كه ميزان تاثير و عوارض جانبي آنها نسبتاً مشابه هم است اما نحوه مصرف آنها متفاوت است. تركيبات انترفرون موجود شامل موارد زير است:
انترفرون بتا-آ1: كه
بنامهاي تجارتي آونكس (سیناوکس، تولید در ایران) و ربيف (رسیژن، تولید
در ایران) در کشور موجود است. آونكس را هفتهاي يك بار در داخل عضلات بزرگ
(باسن، ران، بازو) و ريبف را هفتهاي سه مرتبه زير پوست تزريق ميكنند.
انترفرون بتا-ب1: كه بنامهاي تجارتي بتاسرون و اکستاویا (Betaseron , Extavia) و زیفرون (تولید در ایران) موجود است. اين داروها را يك روز در ميان زير پوست تزريق ميكنند.
اين داروها را بايد در جاي خنگ نگهداري كرد و پس از مخلوط كردن با ماده حلال بايد ظرف 6 ساعت تزريق شوند.
گلاتيرامر (glatiramer):
اين دارو كه با نام تجارتي كوپاكسون (copaxone) وارد بازار شده است از دسته داروهاي اینترفرون نيست اما از طريق مداخله در سیستم ایمنی بدن همانند تركيبات انترفرون تا حدود 30 درصد سبب كاهش سرعت پيشرفت بيماري و تعداد حملات ميشود. مقايسه گلاتيرامات با اينترفرونهاي مختلف نتايج نسبتاً يكساني را در جلوگيري از پيشرفت بيماري داشته است.
عوارض دارو: پس از تزريق اين دارو نيز ممكن است حساسيت و قرمزي در محل تزريق، آبريزش از بيني، درد عضلات، لرزش و افزايش وزن ايجاد شود. از عوارض ديگری كه در صورت بروز بايد به پزشك معالج اطلاع داده شود بروز درد سينه، تپش قلب، تنگي نفس، تاري ديد و سردرد است. اين دارو را نيز در زمان حاملگي و شيردهي نميتوان مصرف كرد. گر چه نسبت به اينترفرونها ممنوعيت كمتري در بارداري دارد. اين دارو را هر روز در زير پوست تزريق ميكنند و همانند اينترفرونها از قيمت بالائي برخوردار است.
ناتاليزوماب (Natalizamab):
با نام تجارتي (tysabri) از دسته آنتيباديهاي منوكلونال است که برای درمان ام اس با عود و بهبود مورد تائيد قرار گرفته است. اين دارو
كه بصورت تزريق وريدي ماهيانه استفاده ميشود سبب كاهش حملات بيماري در 54-83% و مانع تشكيل پلاك جديد در MRI در 83% می شود.
عوارض دارو: اين دارو بعلت عارضه نادر اما وخيم عفونت مغزي ناشي از ويروس JCVتنها در مواردیکه روش های دیگر درمانی بی اثر باشد مورد استفاده قرار ميگيرد.
از عوارض ديگر درمان با اين دارو افزايش استعداد به عفونتها، خستگي، واكنشهاي حساسيتي، ملانوم، گلو درد و احتقان سينوسها و ورم اندامها ميباشد. در كسانيكه واكنش حساسيتي به دارو داشه باشند يا دچار عارضه PMLشوند لازم است دارو قطع شود. لذا اگر بيمار دچار علايمي مثل خارش، كهير، مشكل تنفسي، درد سينه، سرگيجه، خسخس سينه، لرز و تهوع شود بايد پزشك معالج را مطلع نمايد.
ميتوكسانترون:
اين دارو براي موارد ام اس با سير عود و بهبود مقاوم به درمان با اينترفرونها و گلوتيرامر و يا عدم تحمل اين داروها توصيه شده است. بعلاوه در موارد ام اس با سير پيشرونده ثانويه نيز اين دارو توصيه شده است.
اين دارو بصورت تزريقي وريدي هر سه ماه يك بار تجويز ميشود اما بعلت افزايش خطر عوارض دارويي با افزايش دفعات تزريق دارو که مهمترين آنها عوارض قلبي و خوني است، اين دارو از 12 جلسه بيشتر توصيه نميكنند.
در این وبلاگ بیماریهای مغز و اعصاب و اخبار جدید پزشکی با زبان ساده برای راهنمایی عموم نوشته می شود.